
'ABN Amro kostte ongeveer 22 miljard'; Factcheck
NRC Handelsblad
26 mei 2015 dinsdag


Section: In het nieuws
 Philip de Witt Wijnen

Minister Dijsselbloem over privatisering ABN Amro, 22 mei 2015 
'Ongeveer 22 miljard euro'. Van een strenge minister van Financiën zou men wat meer precisie verwachten over de kosten voor de staat van de redding van ABN Amro. Maar net zomin als over de opbrengst van de vrijdag aangekondigde beursgang van de staatsbank een exact getal te noemen is - men gaat uit van minimaal 15 miljard euro - zijn de precieze omvang van de investeringslasten in de staatsbank en de opbrengsten niet eenvoudig te bepalen.  
In de brief aan de Tweede Kamer over de privatisering was Dijsselbloem vrijdag weliswaar wél nauwkeurig - hij spreekt daarin van ,,kapitaaluitgaven" aan ABN Amro van 21,66 miljard euro, maar over de kosten en baten van de staatsbank circuleren verschillende rapportages. 
Destijds, bij de redding van het Nederlandse deel van het Fortis-concern, een jaar eerder een van de drie opkopers van ABN, op 3 oktober 2008, noemde toenmalig minister Wouter Bos een overnamesom van 16,8 miljard euro. Dat is bijna de helft van het meest in het oog springende getal van dit moment, dat van de Algemene Rekenkamer. Die houdt op internet de staatsinterventies in de financiële sector bij sinds het uitbreken van de kredietcrisis in 2008. Per saldo noemt de Rekenkamer ruim 34 miljard als bedrag dat de staat op ABN Amro aan risico loopt. 
Nadere bestudering van de Rekenkamersommen leert dat het uitstaande bedrag wat lager is: 27,955 miljard euro voor ,,alle uitgaven van de staat in het kader van de overname Fortis/ABN Amro" in oktober 2008. Dat is exclusief leningen, financieringskosten en dividenden. Alle leningen en garanties meegewogen komt de Rekenkamer tot dat bedrag van 34 miljard. 
Ook NLFI, de stichting die de aandelen in financiële staatsdeelnemingen beheert, meldt het bedrag van 27,955 miljard euro als het ,,in de aandelen geïnvesteerde kapitaal". 
Fortis Bank Nederland bestond destijds uit meer onderdelen dan alleen de eigen bankactiviteiten en ABN Amro. Tot de boedel die de staat overnam behoorde ook verzekeringsmaatschappij ASR en een aandeel van 33 procent in RFS Holdings. Dat laatste is een houdstermaatschappij waarin de drie opkopers van ABN Amro in 2007 - behalve Fortis ook Royal Bank of Scotland en Santander - een paar overgebleven onderdelen van de bank stopten. Tot deze ,,onverdeelde boedel" behoorden onder meer een private equity-portefeuille en de Saudi Hollandi Bank. De voorgenomen verkoop van deze twee onderdelen loopt nog niet erg voortvarend, maar zal wel miljarden moeten opleveren wil de staat er quitte op draaien. ASR staat nu voor 3,65 miljard in de boeken, RFS voor 2,64 miljard. Van de 16,8 miljard die Wouter Bos in 2008 voor Fortis betaalde, was niet meteen duidelijk welk bedrag hij voor welk onderdeel had neergelegd. Later bleek dat het gros (12,8 miljard) bestemd was voor de aandelen van de bankactiviteiten en 4 miljard voor verzekeraar ASR. 
Nog maar nauwelijks in staatshanden bleek de bank al snel - en herhaaldelijk - extra kapitaal nodig te hebben om de balans te versterken en de integratie van ABN Amro en Fortis Bank Nederland mogelijk te maken. Van de ruim 6,5 miljard die de staat er eind 2008 in stak, bleek 2,2 miljard ten behoeve van RFS te zijn. 
Alle bedragen die de staat in Fortis en ABN Amro heeft gestoken heeft Financiën moeten lenen op de kapitaalmarkt. Dat heeft zeker al 3,8 miljard euro aan rente gekost. Onduidelijk is welk deel daarvan aan de bank is toe te rekenen en welk deel aan RFS en ASR. 
Ja, er waren ook inkomsten. Al in oktober 2008 wist minister Bos verzekeringsdochter Fortis Corporate Insurance te verkopen, voor 350 miljoen. Ook betaalde ABN Amro rente en premies voor de vele financieringsinstrumenten die het kreeg. Opkrabbelend uit de crisisjaren was de bank in 2011 voor het eerst in staat weer dividend uit te keren. In de afgelopen vier jaar is dat bedrag opgelopen tot bijna 1 miljard. ASR keerde tot nu toe iets meer dan een kwart miljard aan dividend uit, RFS Holdings slechts 6 miljoen. Minister Dijsselbloem woog geen van de leningen, garanties en dividendbetalingen mee in zijn slotsom van ,,ongeveer 22 miljard". 
Een nadere beschouwing van alle inkomsten en uitgaven - zie tabel - leert dat de staat voor de gehele Fortis-boedel per saldo 28,3 miljard euro heeft uitstaan. Omdat niet duidelijk is aan wie welk deel van de rentelasten en de inkomsten aan rente en premies is toe schrijven, is een precieze berekening voor ABN Amro (nog) niet mogelijk. Nog los van andere kosten en baten waarover het ministerie van Financiën geen afrekening van heeft gemaakt zoals belastinginkomsten, (personeels)kosten ambtenaren en adviseurs. 
Deze rubriek beoordeelt een bewering op waarheidsgehalte. 
 
 
De 'redders' van het Fortis-concern in 2008: Wellink (DNB), premier Balkenende en minister van Financiën Bos. 
 